    |
||
|
Mhamid, een klein dorp in de Marokkaanse Sahara Mhamid is een dorpje aan de rivier de Draa in Zuid Marokko. De weg langs de Draa, vanuit het stadje Ouarzazate naar Mhamid is één van de mooiste routes in Marokko. Hier vinden wij prachtige kasba dorpen, oasis van dadelpalmen, het pre-Sahara gebied met fantastische bergen en vergezichten en uiteindelijk de Sahara woestijn. Door te weinig regen en een stuwmeer dat gebouwd werd in het noorden en die al het regenwater tegen hield, is er een enorm watertekort ontstaan, ook in Mhamid. Nu dreigt er de verwoestijning van de oasis en dorpjes zoals Mhamid. Eén van de manieren om dit tegen te gaan is het planten van bomen die in moeilijke omstandigheden kunnen gedijen. De tamarisk is een voorbeeld van zo'n boom. Kinderboekje "Mijn Sahara en ik" Een jaar geleden kwam ik op het idee om een kinderboekje te schrijven na aanleiding van de vele verhalen en de zorgen die mijn goede vrienden, Halim en Ibrahim Sbaï van de" Stichting Zaila" uit Mhamid, vertelde. De eerste druk van het boekje "Mijn Sahara en ik" dat in vier verschillende talen is gedrukt, was inmiddels klaar en met dit boekje wilde ik de kinderen en hun ouders in deze woestijngebied helpen bewust te worden van het probleem van de vervuiling dat langzaam maar zeker ook in de woestijn te vinden is. Het verhaal en de tekeningen zijn gebaseerd op het leven van de mensen in dit oasedorpje in de Marokkaanse Sahara. Het verhaal gaat over een oude nomade en zijn favoriete kameel. De oude nomade ziet zijn oase verpieteren, maar na een schoonmaakactie, door de kamelen, komt de oase weer tot leven. Hiervan heeft de oude nomade geleerd dat hij samen met alle inwoners van de oase de verantwoordelijkheid op zich moet nemen in het onderhouden van hun eigen speciale plek Ontmoeting met "officials" De projecten waar wij mee zouden beginnen had Halim Sbaï, van de "Zaila" Stichting uit Mhamid, samen met meerdere bewoners uit de omgeving al voorbereid en op 14 maart arriveerden wij in Mhamid met 400 boekjes. Bij aankomst hoorden wij dat er 150 boompjes , tamarisks en acacias, klaar stonden om geplant te worden. Na de eerste kopjes lekkere zoete warme muntthee liepen wij naar de plek waar een aantal " officiële" mannen uit de omgeving ons op stonden te wachten. Het bleek de gouverneur van de provincie Zagora en directeur van Agriculture in Zagora te zijn en nog een aantal directeuren en leraren van verschillende scholen. Wij hadden geen idee dat dit zou gebeuren en als je uit de westerse wereld komt lijkt dit een beetje vreemd. Gelukkig was ik hier al vaker geweest en al gauw waren wij over onze eerste "schrik" heen en luisterden wij naar de serieuze verhalen die heen en weer uitgelegd werden van het Arabisch naar onze taal. Wij hadden een Nederlands sprekende Marokkaan bij ons die ons op de hoogte bracht over wat er besproken werd. Men was erg blij met onze komst maar er zat een addertje in het gras, want wij mochten geen boekjes uitdelen op de twee scholen die Halim geselecteerd had. De reden was dat er jaloezie op de andere scholen zou kunnen ontstaan, waarom zij wel en wij niet? Gelukkig had Halim daar weer een oplossing voor: buiten de schoolmuren zou het wel kunnen dus dat werd het plan Locaties bekijken Aan de eind van de middag reden wij even langs de verschillende boomplant locaties die Halim uitgezocht had. De eerste, vlakbij Mhamid, bleek een probleem te worden. De bulldozer was niet gekomen om het zand weg te schuiven. De vruchtbare grond lag nog onder het zand. Dus dat werkte niet. De tweede locatie bleek het tegenovergestelde te zijn. Dorpelingen kwamen ons begroeten toen wij aan kwamen in Oued Mhia. Al gauw merkten wij dat iedereen erg gesteld was op Halim. Omdat wij niet verder mochten rijden per jeep liepen wij door de nauwe straatjes van het kasba dorp tot aan de rand van de woestijn. Hier vonden wij de geprepareerde kuilen voor de bomen. Tevreden gingen wij naar onze woestijnkamp waar wij de 4 nachten zouden overnachten Bezoek aan de nomaden school Zaterdag 15 maart reden wij zo'n 20 minuten door de Palmeraie, over onverharde wegen en door kleine dorpjes terug naar het dorp Mhamid waarna we uiteindelijk bij het eerste te bezoeken schooltje aankwamen. Wij spraken eerst met de directeur, de heer El Maslouhi My Larbi van de "Douar Tahtani" nomade school. Alle 235 jongens en meisjes op deze school komen lopend naar school uit de verre omgeving en zijn tussen de leeftijden 6-17 jaar. De kinderen, gekleed in de traditionele kleding van de nomaden uit deze streek, waren zeer uitgelaten en blij. Ze waren duidelijk niet gewend aan bezoek van drie blonde dames uit het buitenland en met veel enthousiasme voerde zij meerdere traditionele voorstellingen uit special voor ons. Er waren verschillende vertegenwoordigers van de Ministeries van Landbouw en Onderwijs aanwezig om daarna de kinderen te vertellen waarom, hoe en waar de boompjes geplant zouden worden op hun schoolterrein. Op deze manier willen ze de kinderen bewustmaken om beter met hun eigen omgeving om te gaan en hoe dit moet gebeuren. Het was geweldig om te zien hoe enthousiast de kinderen allemaal waren en ze deden heel goed mee Boekjes uitdelen Jammer genoeg mochten wij door protocol geen boekjes aan de school aanbieden maar eenmaal buiten het schoolplein konden wij naar hartelust met de kinderen lezen. Hun oogjes vol ongeloof dat de illustraties van het boekje over hun omgeving ging, wij vol ongeloof dat de jonge meisjes, die aan mijn lippen hingen, uiteindelijk meelazen tijdens het voorlezen. Uiteindelijk kregen de kinderen boekjes mee naar huis maar Halim en de twee leraren, El Bashir en Mouha die ook mee waren, hebben ze de boekjes niet zomaar gegeven. Eerst werden de namen van de kindertjes opgeschreven en ze een opdracht gegeven. Ze moeten het boekje meerdere malen goed door lezen en een opstel schrijven. Als ik weer terug in Mhamid ben, begin mei, gaan we vragen stellen en kijken we of de kinderen hun opdracht goed voorvult hebben. De allerbeste krijgen een beloning. Het blijkt dus dat je zo maar iets krijgt en dat er wel iets tegenover moet staan Muziek voor ontspanning ‘s Avonds was er muziek in ons kamp na het eten, en uiteraard was er geen tv,computer of radio. Er werd met elkaar gepraat en muziek gemaakt. Iedereen doet mee, iedereen mag trommelen en de traditionele liedjes die men vroeger zong tijdens de lange karavaan tochten tussen Mali, Mauritanië en Marokko kregen wij te horen van Ibrahim Sbaï en alle jongens die in het kamp werken. Het zijn liedjes over de zware wandeltochten met hun kamelen, de mooie zandduinen, de prachtige bomen die er groeien, de prachtige meisjes die ze onderweg tegen komen en hun mooie manier van leven. Het is poëzie in muziek vorm en er wordt op authentieke instrumenten gespeeld zoals ijzeren danskleppers, drums en de guembri, (een twee of driesnarige gitaar) Kasba Sidi al Khalil Op 16 maart liepen wij vanuit het kamp door de woestijn naar het kleine dorpje Oued Mhia. Dicht in de buurt van de kasba "Sidi al Khalil" kwamen een heleboel kinderen aanlopen. Halim gaf de opdracht dat ze alle rommel moesten oprapen zodat de omgeving schoon zou zijn. Ze luisterden onmiddellijk met ontzag voor hem. Video camera's waar ongekend voor de kinderen en ze vonden het gek om naderhand te kijken naar de beelden die gefilmd waren. In deze prachtige omgeving mogen geen auto's of andere motor voortuigen komen en er heerst een totale rust. Eenmaal aangekomen bij kasba Sidi Al Khalil zagen wij de gaten in de grond met daarnaast de boompjes, palm takken voor het beschermen van het nieuwe aanplant en een jerrycans gevuld met water. Kippenvel kreeg wij. Dit was allemaal al voorbereid voor de 85 boompjes die hier een begin van een "groene muur" tegen het zand zouden gaan maken. De eerste actie tegen de "verwoestijning" van de woestijn Boompjes planten Symbolisch heeft het jongste kind aanwezig, samen met Halim, het eerste boompje geplant en het kleine labeltje van de moeder van onze vriendin Mariette uit Nederland werd er aan vastgemaakt. Mariette zou ook met ons mee gaan maar omdat haar moeder plotseling kwam te overlijden vlak voor ons vertrek naar Marokko, kon ze helaas niet met ons mee. Daarna begonnen wij, samen met de ander kinderen en volwassenen, met het planten van de andere boompjes in de hete zon terwijl een groep meisjes muziek speelde op de achtergrond. De labels met de namen van alle donateurs werden zorgvuldig vast gemaakt, aan elk boompje één en alle namen van de kinderen werden opgeschreven in een schriftje. Elk kind is ook verantwoordelijk voor zijn/haar boom. Naast de kinderen waren ook twee mannen uit het dorp aangesteld om de bomen te vertroetelen zodat de boompjes zullen overleven. Zij namen hun taak heel serieus. Er werd door Halim verteld dat elke boompje dat het niet haalde, zij moeten vervangen. Een hele opgave als je amper geld hebt om zelf te overleven. De zomermaanden zijn in aantocht en deze vers geplante boompjes hebben veel water en aandacht nodig willen zij de zomer met temperaturen van ca 45 graden overleven. Het is veel werk want het water moet uit verschillende putten gehaald worden en daarna met ezels vervoerd worden maar onze actie geeft hoop aan de mensen die hier wonen en ze gaan er voor. Na zes maanden is het duidelijk of de boompjes het zullen redden Boekjes uitdelen Eenmaal in de koelte van de kasba begonnen de leraren Mouha en Bashir met het voorlezen in het Arabisch van mijn boekje "Mijn Sahara en ik", een spannend moment. Mijn Arabische lerares Ima Bakal uit Bussum, had mijn verhaal naar het klassiek Arabisch vertaald maar zouden de kinderen in de Marokkaanse Sahara dat ook begrijpen? Ja hoor, ze lazen gewoon mee. Magisch was het. Ook de plaatjes waren voor de kinderen zo herkenbaar. Kasba Sidi al Khalil was de kasba in mijn boekje. En natuurlijk werd er gelachen om de kamelen die in de bomen klommen. Er werden vragen gesteld aan de kinderen om te zien of ze de boodschap van het verhaal begrepen hadden en ze wilden allen tegelijk antwoorden. Maar de leraren hielden de 85 kindertjes goed onder controle! Na een uur was het zo ver, wij konden bellen blazen, iets wat ze nog nooit hadden mee gemaakt, wat een feest! Keurig werden er handjes gegeven toen elk kind een eigen boekje, potloden en gekleurde tekenpapier kreeg. Een eigen boekje is iets wat ze nog nooit hebben gehad. Er waren veel kippenvel momenten deze dag en dit was weer zo één Gastvrijheid Na het vertrek van de kinderen was het tijd voor de volwassenen. Er waren zo'n veertig mannen aanwezig tijdens de speech van Halim. Hij heeft uitgelegd waarom de stichtingen Sahara Roots en Zaila hiermee begonnen zijn maar dat iedereen nu ook verantwoordelijk is om er een succes van te maken. De gastvrijheid van de mensen hier is ongelooflijk. Na de speeches kwamen jongens langs met traditionele wasteilen met water en zeep om de handen te wassen voordat lunch geserveerd werd. En waar waren de vrouwen van het dorp? In de keuken natuurlijk. Het valt niet mee om voor zo'n 45 man een heerlijke lunch te koken onder primitieve omstandigheden b.v. geen water uit de kraan en geen elektriciteit. Gelukkig zagen mijn vriendinnen Carla en Carine de vrouwen buiten na de lunch en hebben ze samen Nederlandse liedjes gezongen voor de kinderen en hun moeders Een gevoel van voldoening Twee dagen later zijn wij gaan kijken hoe de boompjes er bij stonden. De mannen waren hard aan het werk en heel blij om ons weer te zien. Dankbaarheid straalde uit hun ogen. Samen hebben wij een aantal bomen geplant. Een heerlijk gevoel om mijn handen in de aarde van de woestijn te steken. In het dorpje riepen kinderen mijn naam uit. Wat een fantastisch gevoel van voldoening, ik kan niet wachten tot ik er weer heen kan en wie weet met nog veel meer boekjes en boompjes. Als deze kleine actie lukt dan hopen wij dat er grotere acties zullen volgen. Dit geeft hoop aan de bewoners van deze omgeving. Al te vaak hoor je dat de Sahara gebieden zoals Mhamid de vergeten gebieden zijn en dat is zonde, want het is er zo ontzettend mooi! Wanda Hebly, mei 2008 |